و هر كه آخرت را بخواهد و كوشش خود را همه براى رسيدن به آن قرار دهد آنان سعيشان قبول شده و صاحب اجر خواهند بود ( 19 ) . هر يك را از عطاء پروردگارت مدد مىكنيم ، اينها را و آنها را ، و از عطاء پروردگار تو جلوگيرى نمىشود ( 20 ) . ببين چگونه بعضى را بر بعضى برترى داديم ، تازه اين برتريها دنيويست برترى آخرت بيشتر و بزرگتر است ( 21 ) . با خدا معبودى ديگر شريك مگير تا در نتيجه ملامت زده و تنها و بى يار نشوى ( 22 ) . بيان آيات آيات سابق از سوره مورد بحث ، جريان سنت الهى را در هدايت انسان به سوى حق و دين توحيد خاطرنشان مىكرد و خلاصه آن سنت اين بود كه خداوند هر كس را كه دعوت حق را اجابت كند در دنيا و آخرت سعادتمند گرداند و هر كه را كه به حق كفر ورزيده و از امر او سرپيچى نمايد در دنيا و آخرت عقاب كند . و اگر نزول تورات و حوادثى را كه بعد از آن ، براى بنى اسرائيل پيش آمده ، ذكر فرمود از باب تطبيق حكم كل اين سنت بر افراد و مصاديق آن بود . و اين دسته از آيات جريان همان سنت را در اين امت خاطر نشان مىسازد ، و مىفرمايد كه به همان نحو كه در امت موسى ( ع ) جريان يافت در اين امت نيز جريان مىيابد ، آن گاه نتيجه مىگيرد كه پس بايد از شرك اجتناب ورزيده و همواره ملازم طريق توحيد باشند ، و در آخر مىفرمايد : * ( « لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّه إِلهاً آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولًا » ) * . * ( « إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ » ) * يعنى اين قرآن هدايت مىكند بسوى دينى كه اقوم از هر دين و مسلطتر بر اداره امور بشر است هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً » « 1 » . و اقوم افعل تفضيل از قيام است و معناى اصلى قيام ، ضد قعود است كه اين خود يكى

--> ( 1 ) بگو اى پيامبر محققا مرا خدا به راه راست هدايت كرده است به دين استوار و آيين پاك ابراهيم . سوره انعام ، آيه 161 و 162 .